ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜು. 20 (www.kannadapost.com): ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಂಡೆಗಲ್ಲುಗಳಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು ಭೂಮಿಯ ಕೋಟ್ಯಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿರಿಯೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮರಡಿಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ರಂಗಪ್ಪನ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿರುವ ‘ಪಿಲ್ಲೊ ಲಾವಾ’ (Pillow Lava) ರಚನೆಗಳು ಸುಮಾರು 260 ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟದ ಅಪರೂಪದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ.
ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಬಹುಭಾಗ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ದೊರೆತಿರುವ ಮಹತ್ವದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪಿಲ್ಲೊ ಲಾವಾ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಏನಿದು ಪಿಲ್ಲೊ ಲಾವಾ?
ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಉರಿಯುವ ಲಾವಾರಸವು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ತಣ್ಣನೆಯ ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅದು ತಕ್ಷಣವೇ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ದಿಂಬಿನಾಕಾರದ (Pillow) ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ತಲೆದಿಂಬುಗಳನ್ನು ರಾಶಿ ಹಾಕಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನೇ ಪಿಲ್ಲೊ ಲಾವಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಕಲ್ಲುಗಳ ಕೆಳಭಾಗ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಭಾಗ ಉಬ್ಬಿದ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಅಂಡಾಕಾರದ ಶಿಲೆಗಳೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ರಚನೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಸಮುದ್ರದ ಆಳದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ.
260 ಕೋಟಿ ವರ್ಷದ ಪ್ರಕೃತಿ ಅದ್ಭುತ
ಭೂಮಿಯ ವಯಸ್ಸು ಸುಮಾರು 460 ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಮರಡಿಹಳ್ಳಿಯ ಪಿಲ್ಲೊ ಲಾವಾ ಸುಮಾರು 260 ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಸ್ಮಾರಕ
ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 18 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅಪರೂಪದ ತಾಣವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಭೂಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ (Geological Survey of India – GSI) 1976ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಸ್ಮಾರಕ (National Geological Monument) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು.
ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ತಾಣದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಜಿಎಸ್ಐ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹಲವು ವೈಪರೀತ್ಯಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಈ ಶಿಲಾರಚನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಧಾರವಾಡ ಕ್ರೆಟಾನ್ನ ಅಪರೂಪದ ಪರಂಪರೆ
ಭಾರತದ ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಆರು ಕ್ರೆಟಾನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಧಾರವಾಡ ಕ್ರೆಟಾನ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಬೆಲ್ಟ್ ಇಂತಹ ಪಿಲ್ಲೊ ಲಾವಾ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.
ಈ ಪಿಲ್ಲೊ ಲಾವಾವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗಣಿ ಮತ್ತು ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಸಿ.ಎಸ್. ಪಿಚ್ಚಮುತ್ತು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ ಈ ತಾಣ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲೂ ಉಳಿದಿದೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಪರಂಪರೆ
ಮರಡಿಹಳ್ಳಿಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಈ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಜೋಡಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಗುಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ಥಳೀಯರ ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಕೋಟ್ಯಂತರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಈ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಂಪರೆ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಉಳಿಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಹಲವು ಖನಿಜಗಳ ಸಂಗಮ
ಪಿಲ್ಲೊ ಲಾವಾ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಲಿವಿನ್, ಪೈರಾಕ್ಸಿನ್, ಆಂಫಿಬೋಲ್, ಬಯೋಟೈಟ್, ಕಬ್ಬಿಣ, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಹಾಗೂ ಸಿಲಿಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಖನಿಜಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮರಡಿಹಳ್ಳಿಯ ಪಿಲ್ಲೊ ಲಾವಾ ತಾಣವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಭೂಗರ್ಭದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಮೂಲ್ಯ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು
- ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಮರಡಿಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ 260 ಕೋಟಿ ವರ್ಷದ ಪಿಲ್ಲೊ ಲಾವಾ
- ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟದ ಅಪರೂಪದ ಕುರುಹು
- 1976ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಘೋಷಣೆ
- ಧಾರವಾಡ ಕ್ರೆಟಾನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಾಣ
- ಸ್ಥಳೀಯರು ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲೆಗಳು
