- Newdelhi ಐದು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನ ಸಾವಿನ ಬಳಿಕ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದು, ಫುಟ್ಪಾತ್ ಮೇಲೆ ‘ನಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು’ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
Newdelhi|ನವದೆಹಲಿ: ಇಂದು, ಜೂನ್ 19, 2026 ರಂದು ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಭಾವುಕ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೀಸಲಾದ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾತರಿಪಡಿಸಲಾದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಫುಟ್ಪಾತ್ ಇಲ್ಲದ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಶಾಲೆಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಐದು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನೊಬ್ಬ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಹರಿದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ಹೃದಯವಿದ್ರಾವಕ ಘಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಪಮಿಡಿಘಂಟಂ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಅತುಲ್ ಎಸ್. ಚಂದೂರ್ಕರ್ ಅವರು ನೀಡಿದ ಈ ತೀರ್ಪು, ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳಿಗಿಂತ ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ.
ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ದುರಂತ
ತಂದೆಯೊಬ್ಬರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9 ಗಂಟೆಗೆ ತಮ್ಮ ಐದು ವರ್ಷದ ಮಗನನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಬಿಡಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಘಟನೆಯಿಂದ ಈ ಪ್ರಕರಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅವರು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬಂದ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು, ಆತನ ಸೊಂಟ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಅಪ್ಪಚ್ಚಿ ಮಾಡಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಗು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿತು. ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಪಾತ್ ಅಥವಾ ಪಾದಚಾರಿ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ ಎರಡೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಬಲವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.
ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಅಪಘಾತಗಳ ಹಕ್ಕುಸಾಧನೆ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು (MACT) ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಗುವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ 7,82,000 ರೂ.ಗಳ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು 4,70,000 ರೂ.ಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿತ್ತು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಈ ಕಡಿತವನ್ನು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಒಟ್ಟು ಪರಿಹಾರವನ್ನು 11,44,628 ರೂ.ಗಳಿಗೆ ಮರು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಿ, ಎರಡು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಪಾವತಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದೆ.
ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಈ ದುರಂತವನ್ನು ಮೀರಿ, ನಾಗರಿಕರಿಗಿಂತ ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಪುರಸಭೆ ಆಡಳಿತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾನೂನು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ:
- ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಖಾತರಿ: ನಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನದ 19(1)(d) ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಓಡಾಡುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು 19(1)(a), (b), (c) ವಿಧಿಗಳು ಹಾಗೂ 21ನೇ ವಿಧಿಯ (ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕು) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
- ವಾಹನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ: ಮೀಸಲಾದ ಫುಟ್ಪಾತ್ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಸಮರ್ಪಕತೆ: 1988 ರ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಕಾಯ್ದೆಯು ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಮಾನವ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು
ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ನಾಗರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪಾದಚಾರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
- ಕಡ್ಡಾಯ ಫುಟ್ಪಾತ್ಗಳು: ರಸ್ತೆ ಇದ್ದರೆ, ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಫುಟ್ಪಾತ್ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
- ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು: ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ಗಳ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ.
- ಪರಿಹಾರದ ಹಕ್ಕು: ನಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ, ನಾಗರಿಕರು ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ಪರಿಹಾರವು ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು: ಹೊಸ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು
ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಬದಲಾವಣೆಯ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡಿರುವ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ 32 ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿಯಾಗಿ ಮರು-ನೋಂದಾಯಿಸಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ “Re: ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ರೈಟ್ ಟು ವಾಕ್ ಅಂಡ್ ಫುಟ್ಪಾತ್” ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದೆ.
ಈ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಹಕ್ಕಿನ ಜಾರಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು (ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ, ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಮೂಲಕ) ಒಂದು ಕಕ್ಷಿದಾರರನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಶಾಸಕಾಂಗ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಈ ಸಚಿವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
