ನವದೆಹಲಿ – ದೆಹಲಿಯ ಏಮ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 2013ರಿಂದ ಕೋಮಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಹರೀಶ್ ರಾಣಾ ಅವರು ಇಂದು ನಿಧನರಾಗಿದ್ದು, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ದಯಾಮರಣ ಅನುಮತಿಯ ನಂತರ ಅವರ ಜೀವನಯಾತ್ರೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿದೆ.
ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಭಾರೀ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ರಾಣಾ ಅವರಿಗೆ ಕರುಣಾಮರಣ (Passive Euthanasia) ಅನುಮತಿಸಿ, ಗೌರವಯುತ ಸಾವಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು. ದೀರ್ಘಕಾಲ ಯಂತ್ರಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ರಾಣಾ ಅವರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸುಧಾರಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲವೆಂದು ದೃಢಪಟ್ಟ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ತಾಯಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಜೊತೆಗಿರುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಮನಕಲಕುವ ಸಂಗತಿ.
ಹರೀಶ್ ರಾಣಾ ಅವರ ದಯಾಮರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಏಮ್ಸ್ನ ವೈದ್ಯರ ತಂಡ — ಡಾ. ಸೀಮಾ ಮಿಶ್ರಾ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ — ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಫೀಡಿಂಗ್ ಟ್ಯೂಬ್ ಹಾಗೂ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದ್ದು, ರೋಗಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನೋವು ಆಗದಂತೆ ಪ್ಯಾಲಿಯೇಟಿವ್ ಕೇರ್ ಮೂಲಕ ಆರೈಕೆ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತು. “ಬೇಗ ಸಾಯಿಸುವುದಲ್ಲ, ನೋವಿಲ್ಲದ ಶಾಂತ ಅಂತ್ಯ ನೀಡುವುದೇ ನಮ್ಮ ಗುರಿ” ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದರು.
13 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಚಲನವಲನ ಇಲ್ಲದೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಮಗನ ಸ್ಥಿತಿ ನೋಡಿ ಮನಸ್ಸು ಮುರಿದ ಪೋಷಕರು, ಕೊನೆಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. “ಮಗನ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ನೋಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರೂ ಫಲಿತಾಂಶವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಜೆ.ಪಿ. ಪಾರ್ದಿವಾಲಾ ಮತ್ತು ಕೆ.ವಿ. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಅವರ ಪೀಠ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತ್ತು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ “ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಸಾಯುವ ಹಕ್ಕಿದೆ” ಎಂಬ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ರಾಣಾ ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ‘ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ’ ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು, ಪ್ಯಾಲಿಯೇಟಿವ್ ಕೇರ್ ವಿಭಾಗದ ಮೂಲಕ ದಯಾಮರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಈ ತೀರ್ಪು, 2018ರಲ್ಲಿ ದಯಾಮರಣವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಚಂಡೀಗಢದಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಹರೀಶ್ ರಾಣಾ, 2013ರಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಕಟ್ಟಡದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮಹಡಿಯಿಂದ ಬಿದ್ದು ತೀವ್ರ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಆ ಅಪಘಾತದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಕೋಮಾದಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ರಾಣಾ ಕುಟುಂಬದ ಪರವಾಗಿ ವಕೀಲೆ ರಶ್ಮಿ ನಂದಕುಮಾರ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ಹರೀಶ್ ರಾಣಾ ಪ್ರಕರಣ ದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ದಯಾಮರಣ’ ಮತ್ತು ‘ಗೌರವಯುತ ಸಾವು’ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದ್ದು, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ನೆನಪಿಸಿದೆ.
